Leerkuil: Leren is proberen!

Zo krijgen leerlingen inzicht in eigen leerproces

We vragen vaak aan de leerlingen of ze ‘’de leerkuil’’ kennen. Dit is een hulpmiddel om het leerproces inzichtelijk te maken. Vaak kennen ze dit nog niet, daarom bespreken we dit tijdens de begeleiding. We bekijken samen eerst in welke fase van de leerkuil de leerling zit. Hierdoor krijgen ze beter begrip voor het proces dat ze doormaken of moeten maken. In eerste instantie zijn ze vaak gefrustreerd of boos, omdat het niet lukt. Met de leerkuil laten we zien dat het gevoel dat ze op dat moment ervaren helemaal niet zo vreemd is en dat er licht aan het einde van de tunnel is. Wie wil leren, moet proberen! Wanneer we starten met de zin, maken de leerlingen het vaak af.

De leerkuil, wat is dat eigenlijk?

De leerkuil is ooit bedacht door James Nottingham. Door middel van de leerkuil maken we het leerproces visueel. Iedereen gaat wel eens een uitdaging aan of moet iets nieuws leren, waarbij hij toch enige spanning ervaart, omdat het moeilijker lijkt dan hij in eerste instantie verwachtte. De leerkuil geeft de fasen van het leren weer.

Hoe werkt de leerkuil?

Wanneer leerlingen iets leren, gaan ze door de volgende fasen heen:

• Fase 1: Vertrouwd begin
  In de eerste fase heeft de leerling het gevoel dat hij het weet hoe hij iets aan moet pakken. Hij gaat aan de slag met een opdracht waarover hij uitleg heeft gehad over een bepaald onderwerp. Hij heeft ook de tools meegekregen om de vaardigheid eigen te maken.
• Fase 2: Opkomende moeilijkheden
  Het blijkt moeilijker dan de leerling in eerste instantie dacht. Hij probeert de opdracht wel te maken, maar heeft eigenlijk het gevoel dat het niet lukt. Of dat hij de opdracht toch niet helemaal begrijpt. Dan slaat de twijfel toe of hij wel genoeg weet van het onderwerp om de nieuwe vaardigheid onder de knie te krijgen.
• Fase 3: Twijfels en frustratie
  De leerling twijfelt of weet niet wat zijn volgende stap is om vooruit te komen en zijn doel te bereiken. Hij vindt het misschien wel zo moeilijk waardoor frustratie opspeelt of zelfs wil opgeven. De gedachte die hierbij speelt, is dat leerlingen vaak denken dat het toch niet gaat lukken en willen het daarom ook niet meer proberen.
• Fase 4: Zoeken naar oplossingen
  De leerling probeert een andere manier te bedenken om toch zijn doel te bereiken. Om door te blijven zetten vraagt hij eventueel om hulp.
• Fase 5: Opkomend geloof
  De leerling realiseert zich dat het toch wel gaat lukken. Dit geeft vertrouwen en blijft doorzetten.
• Fase 6: Succesvolle afronding
  Het is gelukt! Hij kan het en heeft de vaardigheid eigen gemaakt. Hierdoor groeit zijn zelfvertrouwen. Vanaf dit punt kan de leerling ook terugkijken en reflecteren op het hele leerproces.

Hoe kan ik de leerkuil inzetten?

Bespreek samen met je leerlingen de fasen van de leerkuil. Geef inzicht in hun eigen leerproces. Geef aan dat wanneer je zomaar van de ene kant naar de overkant springt, zonder bewust door de stappen van de ‘’kuil’’ te gaan, je eigenlijk niks nieuws leert. Neem de stappen bewust door. Leer je leerlingen begrijpen dat wanneer ze iets nieuws leren, dit ontzettend spannend, eng of frustrerend kan zijn, omdat ze in de leerkuil vallen. En dat kost energie, moeite en doorzettingsvermogen om er weer uit te klimmen.