Actief en Betrokken

Houd ze bij de les!….de begrijpend lezen les!

In de blog van vorig jaar over begrijpend lezen, schreven we waar de focus van effectief begrijpend leesonderwijs op ligt, namelijk op het verwerven van kennis, woordenschat en op het leren sturen van het eigen leesproces. Als leerlingen leesstrategieën leren toe te passen, kunnen zij hun eigen leesproces actief sturen. Hoe meer kennis van de wereld en de Nederlandse taal leerlingen hebben en hoe groter hun woordenschat is, hoe makkelijker zij teksten begrijpen.

Ook gaven we aan, dat begrijpend lezen een complexe vaardigheid is, waarbij de kennis van de lezer het begrijpen van teksten beïnvloedt en waardoor het vaak door leerlingen als moeilijk wordt ervaren.

Het is dus van groot belang om leerlingen gemotiveerd te krijgen om zich in een tekst ‘vast te bijten’ en hen het belang van begrijpend lezen te laten inzien.

Hoe zorg je er nu voor dat leerlingen actief en betrokken zijn tijdens de begrijpend lezen les?

Actief betrekken

In je schoolcarrière vliegen de (deel)tafels je om de oren. En terecht, want je hebt ze ook overal voor nodig; van de oppervlakte van een muur berekenen tot aan de voorraad flesjes in een krat controleren. Waar de kinderen in de middenbouw voornamelijk begrip en rijtjes oefenen, komen de leerlingen uit groep 7 en 8 de (deel)tafels tegen in complexere situaties. Zo wordt er van leerlingen verwacht dat zij breuken kunnen vermenigvuldigen en bijvoorbeeld een verhoudingstabel kunnen gebruiken. Voor deze domeinen (breuken, procenten, verhoudingen) zijn de (deel)tafels tot en met 10 dus essentieel. Leerlingen hebben soms moeite met het vermenigvuldigen van breuken, omdat zij zich er geen voorstelling van kunnen maken. Als zij een vierde deel vermenigvuldigen, of delen, met een derde deel, hebben zij geen idee waarom ze dat later nodig hebben. Het creëren van begrip binnen het domein breuken kost tijd. Het is daarom erg fijn dat de leerlingen in elk geval de (deel)tafels geautomatiseerd hebben. Als dit niet het geval is, moet er naast begrip ook nog geoefend worden met keer en deelsommen, zodat deze flexibel ingezet kunnen worden in diverse rekensituaties. Er worden in de bovenbouw veel nieuwe rekenvaardigheden verwacht en daarom is het zo belangrijk dat deze (deel)tafels geautomatiseerd zijn, voordat de kinderen doorstromen.

Betekenis geven aan een tekst door na te denken over wat er staat, wat de schrijver wil zeggen en wat de tekst voor jezelf betekent, is de essentie van het lezen. Begrijpend lezen is een doelgericht denkproces, waarbij drie elementen een rol spelen: de lezer, de tekst en het doel waarmee de lezer de tekst leest. Het is belangrijk om zowel het leesdoel (inhoud van de tekst) als het lesdoel (wat kunnen de leerlingen straks?) aan te geven bij de leerlingen zodat de lesinhoud betekenisvol voor hen wordt…..”Hoezo gaan we dit vandaag doen? ”Wat kunnen we al en wat leren we er vandaag bij?” Daarnaast is het belangrijk dat de leerlingen uitgedaagd en geactiveerd worden om ‘actief ’ met een tekst aan de slag te gaan.

tafels oefenen blog

Tekstsoorten

Om betekenis te kunnen geven aan verschillende teksten is het belangrijk om naast de teksten vanuit de methode een keuze te maken in tekstsoorten zoals bijvoorbeeld een krantenartikel, een recept, een gedicht, een fabel, een brief/uitnodiging, een informatieve of verhalende tekst. Kijk wat past en te combineren valt met bijvoorbeeld het thema van de taal- of geschiedenisles of het schoolthema.

Daarbij zijn humor en spanning ook elementen die door veel kinderen gewaardeerd worden!

tafels oefenen blog

Begrijpend lezen thuis

De taak van de leerkracht is met name leerlingen hun eigen leesproces leren te sturen en daarmee goede zelfstandige begrijpend lezers worden. Ouders spelen daarnaast ook een rol met het verbreden van kennis en woordenschat.

Wat kun je als ouder doen?

  • Laat regelmatig zien dat je zelf ook leest; goed voorbeeld doet volgen en kan de leesmotivatie bevorderen
  • Samen napraten over gelezen verhalen, boeken of een krantenartikel zorgt voor het vergroten van de woordenschat en de kennis van de wereld.
  • Praat over actuele onderwerpen, kijk samen naar het Jeugdjournaal en praat over actuele onderwerpen; hoe denkt uw kind over een bepaalde stelling? Wat zijn zijn/haar voor en tegen argumenten? Wat zou hij/zij doen als…..

Nog meer tips over motiverend begrijpend leesonderwijs?

Bijzonder Jij biedt trainingen en coaching aan basisscholen, directeuren en leerkrachten om het pedagogisch en didactisch handelen te verbeteren. Lesgeven gaat niet altijd vanzelf en dan kun jij en jouw collega’s een helpende hand gebruiken. Lees hier meer informatie over de ondersteuning die Bijzonder Jij kan bieden. https://www.bijzonderjij.nl/scholen

Bron: o.a. Lezen, denken, begrijpen (Förrer, van de Mortel)

Nog meer tips over het automatiseren van de tafels? Volg ons op social media voor meer inspiratie!