“Delen en keer, wat is het allemaal moeilijk weer”

Trucje of vaardigheid?

Vorig schooljaar schreven wij een blog over het automatiseren en memoriseren van plus en minsommen tot 100. Hierin bespraken wij dat de focus al snel naar het goede antwoord gaat, in plaats van de weg richting dat antwoord. Zo zien wij leerlingen de som 35+7= uitrekenen met behulp van de vingers. Ze tellen vanaf 35 met 7 vingers door. Leerlingen geven dan het antwoord 42. Dit wordt goed gerekend. Het antwoord is goed, de manier naar 42 niet. Deze som is onderdeel van de tafels. Een leerling die de som 5×7=35 geautomatiseerd heeft, kan met behulp van splitsen de som 6×7 ook uitrekenen. Dit is namelijk 35+7. De 7 wordt gesplitst in 5 en 2 en op deze manier komt de leerling op 42. Hiermee willen wij laten zien dat het juist splitsen van getallen een voorwaarde kan zijn voor de tafels van vermenigvuldigen.

bijles rekenen

Later als ik groter ben…
In je schoolcarrière vliegen de (deel)tafels je om de oren. En terecht, want je hebt ze ook overal voor nodig; van de oppervlakte van een muur berekenen tot aan de voorraad flesjes in een krat controleren. Waar de kinderen in de middenbouw voornamelijk begrip en rijtjes oefenen, komen de leerlingen uit groep 7 en 8 de (deel)tafels tegen in complexere situaties. Zo wordt er van leerlingen verwacht dat zij breuken kunnen vermenigvuldigen en bijvoorbeeld een verhoudingstabel kunnen gebruiken. Voor deze domeinen (breuken, procenten, verhoudingen) zijn de (deel)tafels tot en met 10 dus essentieel. Leerlingen hebben soms moeite met het vermenigvuldigen van breuken, omdat zij zich er geen voorstelling van kunnen maken. Als zij een vierde deel vermenigvuldigen, of delen, met een derde deel, hebben zij geen idee waarom ze dat later nodig hebben. Het creëren van begrip binnen het domein breuken kost tijd. Het is daarom erg fijn dat de leerlingen in elk geval de (deel)tafels geautomatiseerd hebben. Als dit niet het geval is, moet er naast begrip ook nog geoefend worden met keer en deelsommen, zodat deze flexibel ingezet kunnen worden in diverse rekensituaties. Er worden in de bovenbouw veel nieuwe rekenvaardigheden verwacht en daarom is het zo belangrijk dat deze (deel)tafels geautomatiseerd zijn, voordat de kinderen doorstromen.

In de klas
Toen wij jaren geleden zelf nog deel uit maakten van groep 4, werkten wij met tafeldiploma’s. Je had 13 diploma’s:

Alle tafels apart (10 diploma’s, 1 per tafel)
De tafels 1 tot en met 5 door elkaar (1 diploma)
De tafels 6 tot en met 10 door elkaar (1 diploma)
Alle tafels door elkaar (1 diploma)

tafels oefenen blog

Het was voor ons als leerling van groot belang om deze 13 diploma’s in de wacht te slepen. Daar deden wij alles voor. Ook thuis werd fanatiek meegeleefd. Deze online toetsen stonden voor iedere leerling klaar en als je binnen de tijd de juiste score had weten te behalen was het feest omdat je er weer een diploma bij had!

3 oefeningen om het automatiseren van tafels in de klas te trainen:

  • Gooi met de automatiseringsbal: Als leerkracht gooi je de bal naar een leerling en noem je tegelijkertijd een keersom. Degene die de bal krijgt, moet het antwoord zeggen.
  • 4 op een rij: Een tweetal krijgt een blad vol met keersommen tot 36. Kinderen gooien met twee dobbelstenen en vermenigvuldigen de twee getallen met elkaar. Staat het antwoord op het blad? Dan mag je het vakje afstrepen! Heb je al eerste vier vakjes naast elkaar? Dan heb je 4 op een rij.
  • Gebruik het internet: Er zijn op internet veel spelletjes te vinden die ondersteunen bij het automatiseren van de (deel)tafels.

Er zijn verschillende websites die tafelsommen aanbieden met daarbij een bepaalde tijd die je kunt instellen. De tafeldiploma’s brengen iets te weeg in jouw klas!

Als ze de tafel niet willen dekken, ga ze dan oefenen!
Het automatiseren van de (deel)tafels tot 10 zijn, zoals eerder aangegeven, essentieel voor het rekenen in de bovenbouw. Het oefenen hiervan is thuis heel goed mogelijk want tafels en deeltafels kom je overal tegen, dus ook thuis.

2 tips om thuis de tafels te oefenen:

  • Laat de kinderen de tafels in huis zoeken: Een kratje bier heeft 4 rijen van 6 flesjes (of 6 rijen van 4 flesjes) en een doos eieren 2 rijen van 3 eieren (of 3 rijen van 2 eieren).
  • Het toilet: Er is een plek in huis waar iedereen even tot rust kan komen na het vele oefenen. Het toilet! Veel mensen pakken tegenwoordig hun smartphone of tablet om de tijd te doden. In onze tijd hing er een tafelposter op de WC deur. Op deze manier kon je je tijd nog nuttiger besteden, terwijl je op het toilet zat. Alle tafels tot en met 10 stonden, inclusief antwoord, op de poster. Gebruik je kostbare tijd dus nuttig!

Nog meer tips over het automatiseren van de tafels? Volg ons op social media voor meer inspiratie!