Betekenisvol spellingonderwijs: hoe worden leerlingen naast de spellingsles bewust van de regels?

Een standaard spellingles bestaat vaak uit een aantal onderdelen: er wordt instructie gegeven op een bepaalde spellingcategorie, er wordt samen geoefend en uiteindelijk oefenen de leerlingen zelfstandig. Hierbij is het doel dat leerlingen op eigen kracht de spellingregels kennen en kunnen toepassen.

Op basisscholen worden verschillende methoden ingezet voor het spellingonderwijs die in de basis allemaal dezelfde spellingcategorieën behandelen. 

 Wat in deze methoden echter vaak ontbreekt, is het betekenisvol toepassen van de geleerde stof. Daarmee wordt eigenlijk voorbij gegaan aan het uiteindelijke doel van spellingonderwijs: het kunnen hanteren en toepassen van de spellingregels buiten de spellingles, bijvoorbeeld bij het schrijven van een verhaal of blog.

Verschillende categorieën in een spellingsles

Waar een leerling in de spellingles over een bepaalde categorie nog prima de betreffende spellingregel kan toepassen, lukt dat vaak opeens niet meer in de volgende spellingles waarin een andere categorie behandeld wordt. De vorige spellingregel lijkt spontaan vergeten. Het is dus belangrijk om leerlingen de regels ook door elkaar te laten oefenen zodat zij zich ervan bewust worden dat zij continu alert moeten blijven op alle geleerde spellingregels en niet alleen op het moment dat er met die categorie geoefend wordt. Ook leren zij hiermee schakelen tussen de verschillende categorieën.

Spelling oefenen met een blog

Naast het oefenen van verschillende spellingregels door elkaar, is het van belang om hier ook buiten de afgebakende spellingles mee te oefenen. Net als in het voorbeeld hierboven, worden spellingregels vaak ineens vergeten wanneer deze niet meer op de voorgrond staan. Is er net in de spellingles uitgelegd dat je hond met een -d schrijft, omdat je een -d- hoort wanneer je het woord langer maakt, wordt bij het schrijven van een verhaal over huisdieren toch “hont” geschreven. De focus is verlegd van spellingles naar het schrijven van een verhaal en de spellingregels verdwijnen daarmee naar de achtergrond.

Hoe kun je leerlingen er nu van bewust maken dat spelling overal in terugkomt en hen aanleren de spellingregels ook in acht te nemen wanneer zij niet in de spellingles zitten? Dit kan op verschillende manieren.

  • Laat de leerlingen een leuk verhaal schrijven over de vakantie, een hobby, een ander leuk onderwerp.
  • Moeten de leerlingen voor een project/thema een boekje of iets anders waar tekst in is verwerkt maken? Laat de leerlingen een blog schrijven voor de schoolkrant.
  • Laat ze na het schrijven van de tekst alles nalopen. Welke categorieën kom je tegen in je eigen tekst? Heb je de spellingregels goed toegepast? Welke spellingregels gaan goed en welke zijn nog lastig?

Het gaat dus eigenlijk voornamelijk om het oefenen van spelling buiten de spellinglessen om. Aangezien geschreven tekst bijna overal terugkomt, zijn er heel veel mogelijkheden waarbij de leerlingen zelf iets mogen creëren en ondertussen ook nog met spelling oefenen! Win-win dus!

Meer weten over betekenisvol spellingsonderwijs?

Mocht je als leerkracht of schoolteam vragen hebben over betekenisvol toepassen bij spellingonderwijs, dan kan Bijzonder Jij passende ondersteuning bieden. Wij bieden onderwijsadvies aan leerkrachten, directieleden en intern begeleiders.