Begrijpend luisteren is niet alleen maar stilzitten en luisteren!

Wist u dat in de onderbouw (groep 1 & 2) een belangrijke basis wordt gelegd voor het begrijpend lezen? De kinderen krijgen dan begrijpend luisteren les en dat is niet alleen maar stilzitten en luisteren. Er wordt ook intensief aandacht besteed aan de ontwikkeling van de mondelinge taal, beginnende geletterdheid en de woordenschat.

Wat is begrijpend luisteren?

Begrijpend luisteren is de voorbereiding voor begrijpend lezen. Met een begrijpend luisteren les krijgen (jonge) kinderen kennis van taal, kennis van de wereld en leren strategieën om goed te luisteren naar het voorlezen.

Lees hier hoe u op een zinvolle en actieve manier het begrijpend luisteren kan stimuleren en oefenen.

Kennis van taal

Door veel verschillende teksten voor te lezen (prentenboeken, recepten, gedichten etc.) en de illustraties daarbij te gebruiken, komt een kind er al pratend en lezend achter wat de schrijver met het verhaal of de tekst wil vertellen.

Sta samen stil bij de opbouw van een verhaal en laat een kind het verhaal of de inhoud van de tekst navertellen. Op deze manier wordt de kennis die nodig is voor het begrijpen van teksten uitgebreid.

 

Tips

  1. Laat een kind het verhaal naspelen, het liefst met bijbehorende materialen en/of plaatjes uit het verhaal.
  2. Laat een kind het verhaal nabouwen met LEGO of natekenen op papier. Volg daarbij de opbouw begin-midden-eind
  3. Besteed aandacht aan specifieke taalbegrippen zoals bijvoorbeeld ‘zin’, ‘bladzijde’, ‘verhaal’

Kennis van de wereld

Door verhalen en teksten voor te lezen die passen bij het thema van school of die aansluiten bij actuele onderwerpen ontstaan er leerzame gesprekken. Een kind leert dan de betekenis van nieuwe woorden/begrippen (uitbreiding woordenschat) en het achterliggende kennissysteem wordt uitgebreid.

Tips

  1. Laat kinderen hun ervaringen delen over een bepaald onderwerp door hierover te praten in tweetallen of kleine groepjes en bespreek bijvoorbeeld wat de overeenkomsten en verschillen zijn.
  2. Zoek beeldmateriaal (uit bijvoorbeeld folders en tijdschriften) en maak een collage van het thema en schrijf daarbij de betreffende woorden. Met de woorden kunnen ook weer zinnen en uiteindelijk een verhaal worden gemaakt.
  3. Beoordeel samen met de kinderen welke boeken en/of teksten er geschikt zijn om iets te weten te komen.

Sturen van het leesproces

Naast kennis van de taal en de wereld is het belangrijk dat kinderen strategieën ontwikkelen om goed te luisteren naar het voorlezen. U kunt dan de strategie “hardop voordoen” gebruiken tijdens het voorlezen.

Door op verschillende niveaus hardop te denken, leert de luisteraar hoe er betekenis aan een tekst gegeven wordt. Tijdens het voorlezen onderbreekt u af en toe het lezen door hardop te demonstreren hoe u de tekst probeert te begrijpen. Daarnaast stelt u vragen om op die manier samen de tekst beter te doorgronden. Maak zowel bij het hardop denken als het vragen stellen, gebruik van verschillende denkniveaus.

Hardop denken

  • Als ik naar dit plaatje kijk zie ik….
  • Ik denk dat er nu….gaat gebeuren
  • Als ik dit zou meemaken….
  • Dit lijkt op….
  • Ik vind dit…..omdat….
  • Ik heb wel een idee om….

Vragen stellen

  • Wie? Welke? Waar?
  • Wie/wat denk je dat….?
  • Wat zou jij doen als…?
  • Waarom gebeurde dit?
  • Geloof jij dat….?
  • Kun jij iets bedenken om….?

Tips

  1. Stimuleer tijdens het voorlezen om goed na te denken over de inhoud, door de kinderen een actieve (luister) opdracht te geven. Bijvoorbeeld ‘steek een duim omhoog/omlaag als het eens/oneens bent’ of ‘overleg en teken samen wat jullie denken wat er nu gaat gebeuren’.
  2. Laat kinderen met een ‘wie-wat-waar dobbelsteen’ rollen en vragen voor elkaar bedenken over een bladzijde of het verhaal.
  3. Zorg na het voorlezen voor en actieve, betekenisvolle activiteit waarbij het verhaal/de tekst echt wordt ‘vastgepakt’. Denk aan tekenen, bouwen, uitspelen etc.

Voorlezen met enthousiasme

Het is duidelijk dat met begrijpend luisteren niet alleen maar stil, op de plaats, wordt geluisterd naar een verhaal. Er wordt doelgericht aandacht besteed aan de ontwikkeling van de (mondelinge) taal, kennis van de wereld en het sturen van het leesproces. Daarnaast draagt ook het enthousiasme van degene die voorleest mee aan het bevorderen van de leesmotivatie. En heeft ook invloed op het tekstbegrip van kinderen.

Nog meer tips over begrijpend luisteren te oefenen?

Bijzonder Jij biedt trainingen, bijlessen en coaching aan scholen, ouders en kinderen, zodat het onderwijs voor iedereen toegankelijk en haalbaar is. Lees hier meer informatie over de ondersteuning die Bijzonder Jij kan bieden.