Groepsvorming in de klas: de periode van een fijne klas vormen

Alle leraren zijn al sinds de zomervakantie alweer volop aan het werk. Om mij heen zie ik leerkrachten die met veel enthousiasme keihard werken om hun groep op orde te krijgen en de eventuele Corona achterstanden in te halen. Te behalen doelen van rekenen en taal zitten alweer bij iedereen in het hoofd.

Tegelijkertijd vliegen de testen en verkoudheden je op school om de oren. Leerkrachten leggen de lat vaak hoog en balen als ze ziek thuis moeten blijven met klachten. Het liefst willen de meesten al meteen in drie instructiegroepen kunnen lesgeven. Is dat haalbaar?

Stormingsfase van groepsdynamiek

Naast het corona-virus hebben we ook te maken met de stormingsfase die meestal tot herfstvakantie wel aanhoudt. Een belangrijke fase in het groepsproces waarin de hiërarchie bepaald wordt. Vooral na zo een lange periode van thuiszitten spelen de volgende vragen bij kinderen:

  • Wie zijn ook alweer mijn klasgenoten?
  • Welke houding neem ik zelf aan?

In deze fase is het aftasten. Dit kan extra onzekerheid bij kinderen oproepen en zorgen voor conflicten. De Corona tijd en de start van het schooljaar kan daarom zowel voor leerkrachten als de kinderen de nodige spanning met zich meebrengen. Is er tijd om stil te staan bij deze gevoelens en ruimte om tegemoet te komen aan behoeften die er op dat moment zijn of moet de trein door?

Groepsvorming gelijk aan taal en rekenen

Een groepsproces vraagt net zoveel aandacht als de taal en rekenboeken. Leerkrachten mogen zichzelf lucht geven en gunnen om wat van het cognitieve te schrappen en te investeren in de groepsvorming. Als de groepsdynamiek op orde is, vergroot het de slagingskansen van je reken en taaldoelen. Daarnaast is een ontspannen leerkracht een fantastisch cadeau voor een klas.

Tips voor groepsvorming

Om aan dit groepsproces en de ontspanning te werken heb ik een aantal suggesties die handig in te plannen zijn en weinig tijd kosten;

Tip 1, Leer een coöperatieve werkvorm aan

Leer een coöperatieve werkvorm aan zoals de binnen-buitenkring en laat kinderen elkaar vragen stellen uit een Kletspot of geef ze dillema’s waarover ze in gesprek moeten gaan. Laat ze veel doordraaien zodat ze met verschillende klasgenoten in contact komen. Geef aan het eind kinderen de beurt om iets “nieuws” te vertellen dat ze te weten zijn gekomen over een klasgenoot.

Tip 2, Spel: raad de letter of het cijfer

Verdeel de klas in groepen en geef ieder groepje de opdracht om met elkaar een letter of cijfer vormen. De rest van de klas mag raden welke het is.

Tip 3, Spel: wat is de leugen?

Laat de kinderen drie dingen opschrijven over zichzelf. Twee die kloppen en één leugen. De kinderen delen dit in (kleine) groepen met elkaar. Wordt de leugen geraden?

Tip 4, Leer kinderen complimenten geven

Leer je groep hoe ze complimenten aan elkaar kunnen geven. Bijvoorbeeld met behulp van het kwaliteitenspel. Verstop iedere dag een gouden lint in een laatje. Dit kind geeft zoveel mogelijk kinderen een compliment. Aan het eind van de dag wordt geraden wie het gouden lint heeft. De andere mogen “mollen” door ook complimenten te geven.

Veel plezier met het vormen van een fijne klas dit jaar!

Groetjes, Mireille
(gedragsspecialist bij Bijzonder Jij)

Nog meer tips over groepsvorming?

Bijzonder Jij biedt trainingen en coaching aan basisscholen, directeuren en leerkrachten om het pedagogisch en didactisch handelen te verbeteren. Lesgeven gaat niet altijd vanzelf en dan kunnen jij en jouw collega’s een helpende hand gebruiken. Lees meer informatie over onderwijsadvies van Bijzonder Jij.